20 เมษาฯ รำลึก "คึกฤทธิ์" ผ่านศัพท์การเมืองแบบ อ.หม่อมคึกฤทธิ์=คิดลึก??

updated: 20 เม.ย 2560 เวลา 22:27:47 น.

 

วันนี้ในอดีต คือวันคล้ายวันเกิด ศาสตราจารย์ (พิเศษ) พลตรี หม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมช 20 เมษายน  (20 เม.ย.2454 - 9 ต.ค.พ.ศ. 2538) นักปราชญ์ นักเขียน นักการเมือง และศิลปินแห่งชาติ

หม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ คือนายกรัฐมนตรีคนที่ 13 ของประเทศ
ดำรงตำแหน่งในช่วงระหว่าง 14 มี.ค. 2518 - 12 ม.ค. 2519

เป็นนายกรัฐมนตรีคนแรก และเป็นเชื้อพระวงศ์ในบรมราชสกุลจักรีวงศ์คนแรก
ที่เดินทางไปยังสาธารณรัฐประชาชนจีน ภายใต้การปกครองของลัทธิคอมมิวนิสต์
การเยือนครั้งนี้ไทยได้ทำสัญญาเปิดสัมพันธไมตรีระหว่างชาติไทย กับจีนคอมมิวนิสต์เป็นครั้งแรกด้วย

และในบทบาทนายกรัฐมนตรี อาจารย์หม่อมได้รับฉายาที่สื่อมวลชนมอบให้ด้วย
อาทิ "เฒ่าแสบ" "เฒ่าสารพัดพิษ" "เสาหลักประชาธิปไตย" "ผู้เฒ่าซอยสวนพลู"

เป็นที่ทราบกันโดยทั่วไปว่าอาจารย์หม่อมคือผู้ก่อตั้งน.ส.พ.สยามรัฐ
และมีงานเขียนคอลัมน์ บทวิเคราะห์ในน.ส.พ.สยามรัฐ
คอลัมน์ "ข้าวไกลนา" เป็นคอลัมน์ที่วิเคราะห์การเมือง

คอลัมน์ดังกล่าวจะมีอยู่ช่วงหนึ่งที่อาจารย์หม่อมนำศัพท์การเมืองแบบคึกฤทธิ์
ที่ไอเดียไว้มาทยอยลงจนต่อมาถูกเรียกว่า พจนานุกรมฉบับคึกฤทธิ์


(ภาพซ้ายถ่ายที่บ้านพักดอยขุนตาลกับสามสีสุนัขตัวโปรด)


ว่าถึงพจนานุกรมฉบักคึกฤทธิ์นี้เขียนไว้ตั้งแต่ปี 2520

พจนานุกรมนี้เคยรวมเล่มหนแรกปี 2539 ช่วงน.ส.พ.สยามรัฐครบรอบก้าวสู่ปีที่ 58
และต่อมามีการจัดพิมพ์ครั้งที่ 2 ในปี 2550

เรียกว่าเป็นพจนานุกรมการเมืองฉบับคลาสสิก ที่บางคำอาจจะเอ้าท์ไปแล้วจากยุคสมัย แต่บางคำถือเป็นประวัติศาสตร์ก็น่าจะได้ เพราะยังถูกใช้ในแวดวงการเมืองอยู่มากมาย

แต่พจนานุกรมศัพท์คึกฤทธิ์นั้น มีถึงแค่ พยัญชนะ ร. เท่านั้น



อาจารย์หม่อมเขียนพจนานุกรมศัพท์นี้ทยอยลงคอลัมน์ ข้าวไกลนาตั้งแต่ มกราคม-สิงหาคม ปี 2520 ลงต่อเนื่องบ้าง หายไปบ้าง แต่สุดท้ายก็มีถึงแค่ ร.

มีการระบุว่าภายหลังอาจารย์หม่อมเคยรับปากจะเขียนให้จบ แต่ก็ไม่ทราบว่าสุดท้ายทำไมถึงไม่ได้จบ ฮ.

"พจนานุกรมเล่มนี้ เมื่อเขียนจนครบพยัญชนะแล้วจะพิมพ์เป็นเล่ม เพื่อให้ลูกหลานมันอ่าน มันจะได้ดูถูกบุรพชนของมันเล่นอย่างนั้นแหละ"บางท่อนที่อาจารย์หม่อมเขียนไว้ในคอลัมน์ข้าวไกลนา วันที่ 17 มกราคม 2520

ทีนี้มาดูตัวอย่างศัพท์การเมืองเด็ดดวง และศัพท์แสบสันต์กัน

การเมือง                               กิจกรรม ซึ่งทำให้คนแตกกันได้มาก และทำให้เสียคนก็ได้มาก,
                                         ทางหากินของคนที่หากินทางอื่นไม่ได้ , การแก่งแย่งผลประโยชน์
                                         ที่โกหกกันว่าเป็นการขัดกันในหลักการหรือแนวคิด , การทำกิจการ                                     สาธารณะเพื่อประโยชน์ของตนเอง

กรม                                       หน่วยราชการที่ใหญ่กว่ากอง แต่ไม่ถึงกระทรวง ;กรมตำรวจ หน่วย                                    ราชการที่ต้องสับบ่อยๆเหมือนเนื้อหมูที่จะทำเป็นบะช่อ
                                             กรมศุลกากร หน่วยราชการที่มีคนอยากเข้ามาก เพราะเชื่อกันว่ารวยเร็ว
                                             กรมสรรพากร หน่วยราชการที่มีหน้าที่ถอนขนห่าน
                                             กรมกร๊วก หน่วยราชการที่ทางราชการเรียกว่า กรมประชาสัมพันธ์
                                             กรมการปกครอง หน่วยราชการที่คนชอบเข้าใจผิดว่าเป็นมาเฟีย
                                             กรมศิลปากร หน่วยราชการที่มีไว้สำหรับเลื่อนตำแหน่งครูเก่าๆ ขึ้นเป็นอธิบดี
                                             กรมธนารักษ์  หน่วยราชการที่มีหน้าทียึดทรัพย์ทรราช

กระเท่                  เอียง เอียงกระเท่เร่ ท่านั่งของประธานสภาผู้แทน ซึ่งเข้าข้างรัฐบาล
กระแสข่าว           ข่าวที่หนังสือพิมพ์เขียนเอาเอง
กฤษฎีกา               กฎหมายฝ่ายบริหาร ซึ่งไม่มีพิษสงอะไรนัก ยกเว้นพระราชกฤษฎีกาให้ยุบสภาผู้แทนเท่านั้น
กอล์ฟ                   การประจบผู้ใหญ่
กะล่อน                  เอาไว้ด่านายกรัฐมนตรี ที่พยายามจะให้คนทุกฝ่ายหันหน้าเข้าหากัน
กังฉิน                   คนที่มักจะเจริญในราชการ
ก้าม                       อวัยวะ ซึ่งเมื่อวางลงแล้ว ทำให้เห็นว่าผู้วางนั้นใหญ่มาก เช่น วางก้าม


ขมุกขมัว                บรรยากาศของการเมืองไทยทุกวันนี้
ขอรับกระผม          คำรับที่ทำให้ได้ดีในราชการ
ของกำนัล               ของซึ่งถ้าให้กันให้แนบเนียนหน่อยก็ไม่เป็นคอร์รัปชั่น


ภาพจาก หนังสือพจนานุกรมฉบับคึกฤทธิ์ พิมพ์รวมเล่มครั้งที่ 2 โดยสำนักพิมพ์สยามรัฐ


ครหา                    ความผิดที่ไม่มีใครกล้าพูดออกมาตรงๆ
เคารพ                   การแสดงต่อหน้าว่านับถือ แต่ลับหลังก็ด่าให้


ฆ่า                         ทำให้คนมีน้อยลง โดยไม่มีตัวแทน
โฆษณา                  การเผยแพร่ความเท็จ


งบดุล                     บัญชีที่ตกแต่งให้สวยได้
เงิน                        ของที่ใช้ซื้ออะไรก็ได้ เช่น ตำแหน่ง ฐานะ คน แม้แต่ความรัก
เงินเดือน                 รายได้ที่ไม่พอกิน
โง่                          คนฉลาดเท่านั้นจึงจะยอมรับ



จน                          สภาพที่คนไทยกำลังวิ่งเข้าไปหาอย่างรวดเร็ว
จมูก                        อวัยวะอย่างซึ่ง ซึ้งต้องปะ เมื่อลูบหน้า
จราจล                     ความวุ่นวายที่ไม่นึกว่าจะต้องเห็น ก็ได้เห็นในเมืองไทย
จ่าย                         เป็นกิริยาที่ดีที่สุดในยุคนี้ เช่น จ่ายเงินเดือน จ่ายเบี้ยเลี้ยง

                               ถ้าจะให้ดียิ่งขึ้นไปอีกต้องจ่ายฟรี
จำพรรษา                 ติดคุกในผ้าเหลือง
จิ้งหรีด                    สัตว์ชนิดหนึ่งที่ชอบขึ้นโรงแรม เรียกว่า โรงแรมจิ้งหรีด
เจตนารมณ์               ความมุ่งหมายของรัฐธรรมนูญ หรือกฎหมายที่เราคิดเอาเองเพื่อประโยชน์ของตัวเราเอง
                             ถ้าเป็นประโยชน์แก่คนอื่นก็ไม่ถือว่าเป็นเจตนารมณ์
เจริญ                      การกระทำที่ทุกคนอยากจะทำให้แก่บ้านเมือง แต่ไปเสียเวลาทำตัวเองให้เจริญเสียก่อน


โฉ่                         กลิ่นของสถานที่ราชการหลายแห่ง


ฎีกา                       ถ้าใช้ในทางกฎหมายแปลว่าลองเสี่ยงดูเป็นครั้งสุดท้าย

ด่วน                       คำที่ใช้ในตรายางประทับหน้าซองหนังสือราชการ ถ้าด่วนเฉยๆก็โยนทิ้งเอาไว้ได้เป็นแรมปีไม่ต้องเปิด
                             ถ้าด่วนมากก็เก็บเอาไว้ได้หกเดือน ถ้าด่วนที่สุดก็ทำลืมมันเสียเลย เพราะเปิดออกมาก็มีแต่เรื่อง
                             ไม่เป็นมงคล


ทะเลาะ                                   กิริยาของพรรคประชาธิปัตย์
ทำเนียบ (รัฐบาล)                    ที่รวมปัญหาความวุ่นวายทุกชนิด
ทูต                                         ผู้ซึ่งมีหน้าที่ที่จะต้องโกหกอย่างมีศิลปะเพื่อประเทศของตน

(บนสนามหญ้า บ้านพัก จ.เชียงใหม่ พ.ศ.2525)


นโยบาย                                  ของศักดิ์สิทธิ์ เหนือเหตุผล และระเบียบแบบแผนมีเอาไว้ขู่ข้าราชการประจำ
                                              ถ้าเถียงเมื่อไรก็อ้างว่าเป็นนโยบายแล้วเป็นเงียบทุกที
นิ่ง                                          การกระทำที่ปลอดภัยที่สุดในยุคนี้


บริวาร                                     คนกลุ่มหนึ่งที่เข้าแวดล้อมผู้มีอำนาจ พอหมดอำนาจก็ไปแวดล้อมผู้มีอำนาจคนใหม่
บริหาร                                    ใช้อำนาจปกครองจนกว่าจะมีผู้มาแย่งหรือยึดเอาอำนาจนั้นไป
บังคับ                                      เดี๋ยวนี้เรียกว่าขอความร่วมมือ


ประชาธิปไตย                            ระบอบการปกครองที่ทุกคนเห็นว่าตัวเองเป็นผู้เผด็จการ
ประเทศ                                   บ้านเมืองที่ทุกคนหวงแหน แต่ก็ทำให้เสื่อมโทรมลงทุกวัน
ปรัชญา                                    การเดินทางจากที่ที่ซึ่งไม่มีอะไรเลย ไปยังจุดหมายที่ไม่มีวันหาพบ
ปราศรัย                                   ด่าคนอื่นเพื่อหาเสียงเลือกตั้ง
ปรึกษา                                    คอยบอกว่าดีแล้ว
ปลด                                        เอาคนที่ขวางหน้า หรือไม่ชอบหน้าออกจากราชการ
ปาฐกถา                                   การพูดคนเดียวที่ทำให้คนหลับ
ปาฐก                                       คนที่ยืนพูดให้คนหลับฟัง

ผู้น้อย                               สภาพที่เอาไว้อ้างเมื่อไม่ยอมรับผิดชอบ เช่น ผมเป็นเพียงผู้น้อย
ผู้ใหญ่บ้าน                         บิดาผู้สมัครรับเลือกตั้งเป็นผู้แทนราษฎร


พยากรณ์                           แทงหวยบนท้องฟ้า ถูกหวยกินกันไปนักต่อนักแล้ว
พรรค                               หมู่ พรรคการเมือง หมู่คนที่รวบรวมกันเข้าเพื่อใช้กฎหมู่ที่ตนเองเป็นผู้กำหนดขึ้น


ฟก                                   ถูกหนังสือพิมพ์ด่าสักเจ็ดวันก็มีอาการอย่างนี้


ภาระจำยอม                        ข้อผูกพันของราษฎรไทย


ยถากรรม                           เหมือนคนไทยทุกวันนี้
ยุ่ง                                     อาการของชีวิตทุกวันนี้


รัฐ                                    สภาพอยางหนึ่ง ซึ่งถ้าใครเข้าครองแล้วก็มีอำนาจเหนือคนทั้งประเทศ
รัฐบาล                               สิ่งที่หาดีไม่ได้ในสายตาของคนไทย
รัฐมนตรี                            เดี๋ยวนี้ใครก็เป็นได้
รัฐสภา                              ที่ซึ่งคนกลายเป็นบ้าน้ำลายไปได้อย่างไม่น่าเชื่อ

หมายเหตุ: ที่มาจากหนังสือพจนานุกรมฉบับคึกฤทธิ์ พิมพ์รวมเล่มครั้งที่ 2 โดยสำนักพิมพ์สยามรัฐ

 
 
Desktop View
 


ข่าวยอดนิยม